على محمدى خراسانى
37
شرح رسائل (فارسى)
2 - تقسيماتى كه ذكر خواهد شد همهء تقسيمات باب نيست بلكه اهمّ تقسيمات باب است با حفظ اين دو نكته مىفرمايند : استصحاب از سه ناحيه و به سه اعتبار قابل تقسيم است : 1 - به اعتبار مستصحب . 2 - به اعتبار دليل استصحاب . 3 - به اعتبار شك لاحق و در اين كتاب براى استصحاب به هريك از اين اعتبارات و ملاحظات سه تقسيم ذكر خواهيم كرد كه مجموعا نه تقسيم مىگردد . امّا تقسيمات سهگانهء استصحاب به لحاظ مستصحب : تقسيم اوّل : مستصحب گاهى از امور وجوديّه است از قبيل عدالت زيد حيات بكر - طهارت فلان مايع ، وجوب فلان عمل و . . . و گاهى از امور عدميّه است و خود اين بخش دو شعبه دارد زيرا كه گاهى اين امر عدمى ، عدم اصلى و ازلى است كه از آن به عناوين گوناگون ياد مىشود از قبيل : استصحاب عدم ازلى - استصحاب برائت اصليه - استصحاب حال شرع - استصحاب حال صغر يا حال جنون و خلاصه آن اينست كه در ازل و قبل از خلقت عالم و آدم چنين تكليفى نبود آنگاه پس از خلقت عالم و آدم و قبل از شريعت اسلام چنين حكمى نبود بعد از شريعت هم قبل از دوران بلوغ نبوده حال بعد از دوران بلوغ يا عقل شك مىكنيم كه چنين تكليفى شرعا بدوش ما آمده يا نه استصحاب مىكنيم عدم آن را و گاهى اين عدم از عدمهاى عرضى و غير اصلى است نظير عدم كريّت آب عدم خمريت اين مايع ، عدم بوليّت ، عدم رطوبت ، عدم موت ، عدم ذهاب ثلثين در عصير عنبى و . . . تا اينجا بيان اصل تقسيم بود . و امّا حكم آن بلا اشكال استصحاباتى كه در امور وجوديه جارى مىشوند داخل در محل نزاع هستند و اقوالى كه در آينده پيرامون حجيت استصحاب خواهيم آورد امور وجوديّه را شامل است .